سیزدهم آبان در تقویم کشور به نام «روز دانش‌آموز» و «روز ملی مبارزه با استکبار جهانی» نام‌گذاری شده است. این روز، یکی از آن روزهای به یادماندنی در تاریخ ایران است که نباید صرفا آن را با جشن و برنامه در مدرسه یا چند سخنرانی مدیر و مسئول شهر به یاد بیاوریم. سیزدهم آبان، مهم‌تر از این حرف‌هاست؛ چرا؟ به چند دلیل:
در سیزدهم آبان ۱۳۴۳، امام خمینی ^{رحمه‌الله‌علیه} به‌دلیل مخالفت با حکومت پهلوی و سیاست‌های آن، از ایران به ترکیه تبعید شد. چهارده سال بعد، در سیزدهم آبان ۱۳۵۷، دانش‌آموزان و دانشجویان در دانشگاه تهران و اطراف آن گردهم آمدند تا علیه حکومت پهلوی تظاهرات کنند. نیروهای نظامی به تجمع آنان حمله کردند و تعدادی از دانش‌آموزان و دانشجویان به شهادت رسیدند. یک سال بعد هم در سیزدهم آبان ۱۳۵۸، گروهی از دانشجویان که بعدها به دانشجویان پیرو خط امام معروف شدند، وارد سفارت آمریکا یا همان لانه جاسوسی شیطان بزرگ در تهران شدند و آن را به تصرف خود درآوردند. این واقعه هم به یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران تبدیل شد و به همین دلیل، سیزدهم آبان، روز ملی مبارزه با استکبار جهانی نام گرفت.
 

اما در بین این رویدادها، واقعه سیزدهم آبان ۱۳۵۷ یادآور حضور دانش‌آموزانی است که با وجود سن کم، نسبت به سرنوشت کشورشان احساس مسئولیت کردند. آن‌ها در روزهایی که اعتراض‌ها علیه حکومت پهلوی گسترش یافته بود، در کنار دانشجویان و دیگر مردم به خیابان آمدند و در تاریخ انقلاب اسلامی و کشورمان نقش‌آفرینی کردند.
برای آشنایی بیشتر می‌توانی به ‌سراغ کتاب «نیمکت‌های پاییزی؛ گزارشی از واقعه سیزدهم آبان ۱۳۵۷» نوشته حمیدرضا شاه‌آبادی بروی. این کتاب ۳۶ صفحه‌ای که از سوی انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر شده، روایتی از حضور دانش‌آموزان در واقعه 13 آبان 1357 است. شاه‌آبادی در این کتاب، با نگاهی داستانی و گزارشی، به روزهای منتهی به سیزدهم آبان ۱۳۵۷ می‌پردازد؛ روزهایی که دانش‌آموزان و دانشجویان در کنار هم در اعتراض‌ها شرکت می‌کردند. خواندن این کتاب فرصتی است تا با بخشی از تاریخ کشورمان آشنا شویم و ببینیم دانش‌آموزان در آن روزها چگونه در کنار دیگر مردم حضور داشتند.
 

شاید پس از خواندن این یادداشت و آن کتاب، پرسش‌های تازه‌ای درباره تاریخ معاصر ایران برایت پیش بیاید؛ پرسش‌هایی که می‌توانی پاسخشان را در گفت‌وگو با خانواده، معلمان و مطالعه کتاب‌های دیگر پیدا کنی.
سیزدهم آبان، فرصتی برای شناخت گذشته و فکر کردن به نقش و مسئولیت امروزمان است؛ نقشی که بیش از هر چیز، با آموختن، پرسیدن، اندیشیدن و شناختن تاریخ آغاز می‌شود.